Гісторыя

Знойдзена ўнікальная карта Рэчы Паспалітай сярэдзіны 17 стагоддзя

Карта створана ў сярэдзіне 17 ст. Нікаля Сансонам, пачынальнікам французскай картаграфіі. Намалявана ўручную, пра яе існаванне было вядома з крыніц, але дагэтуль яе ніхто не бачыў. Памер 198х183 см! Мапа знойдзена беластоцкімі навукоўцамі ў адным з архіваў Парыжа. Гэта дае надзею, што аднойчы будзе знойдзена і Радзівілаўская карта ВКЛ 1603 года. nn.by

[Больш падрабязна]

Як і за што забілі экс-прэм’ера БНР Рамана Скірмунта

Раман Скірмунт — адна з ключавых фігур у беларускай гісторыі. Летам 1918 года ён — былы дэпутат Дзяржаўнай Думы і член Дзяржаўнага Савета Расійскай імперыі, сфармаваў урад Беларускай Народнай Рэспублікі. Аўтарытэтны беларускі гісторык, доктар гістарычных навук Аляксандр Смалянчук больш за 20 гадоў даследаваў біяграфію Скірмунта. Вынік яго працы — кніга «Раман Скірмунт (1868-1939): жыццяпіс грамадзяніна

[Больш падрабязна]

«С колонией Варбурга опоздали на месяц». Архитектор Андрей Долговский о сохранении исторической застройки Бреста

Сохранение историко-культурного наследия — болевая точка для всех не равнодушных к прошлому Беларуси людей. В минувшую среду архитектор Андрей Долговский на пальцах рассказал жителям города об особенностях исторической застройки Бреста, главных ошибках беларуского градостроения на примере Минска и о том, какая судьба ждет некоторые памятники функционализма. «Найти владельца и избежать исключения из списка памятников» —

[Больш падрабязна]

18 унікальных экспанатаў пра беларускую Вільню на выставе ў Менску

У Дзяржаўным літаратурным музэі Янкі Купалы ў Менску адкрылася выстава «Крывіцкая Мэкка». Выстава прымеркаваная да юбілейнай даты — 110 гадоў пераезду Купалы ў Вільню. Свабода выбрала 17 унікальных экспанатаў пра беларускую Вільню. «Калі вы зойдзеце ў турыстычны цэнтар у Вільні, пабачыце буклеты „Вільня польская“, „Вільня расейская“, а вось буклету „Вільня беларуская“ вы не пабачыце. У

[Больш падрабязна]

Тампліеры ХХІ стагоддзя, альбо Навошта Рада БНР сёння?

Навошта незалежнай беларускай дзяржаве яшчэ адзін урад, які амаль 100 апошніх гадоў знаходзіцца за мяжой? Што такое Рада БНР сёння – музей, архіў альбо палітычная структура? Як мы памятаем, праекту БНР абставіны не далі шансу рэалізавацца і замацавацца на сваёй зямлі 100 гадоў таму. Фактычна, ад 1919 года кіраўніцтва БНР у выглядзе некалькіх груповак знаходзіцца

[Больш падрабязна]

Як адзначалі 25 сакавіка апошнія 100 гадоў

Часам нам падаецца, што вяртанне 25 сакавіка як свята незалежнасці і памяті пра БНР – выключна традыцыя 1990-х і нулявых, час мітынгаў і боек з міліцыяй. Разам з тым, дату абвяшчэння БНР пачалі шанаваць… ужо праз год пасля выхаду ІІІ Устаўной граматы. Першае ў гісторыі святкаванне 25 сакавіка прайшло ўжо ў 1919 годзе, калі ўрадоўцы

[Больш падрабязна]

А з Канстанцыяй Буйло — было? 10 муз Янкі Купалы

У канцы ліпеня “Беларусьфільм” пачаў здымаць серыял пра Янку Купалу “Пакуль будзе неба”. У першы ж здымачны дзень рэжысёр Уладзімір Янкоўскі агарошыў журналістаў: рамантыкі ў жыцці народнага паэта было няшмат, таму пікантныя сцэны кінематаграфістам давялося… выдумаць – паведамляе Еўрардыё. І гэта пра Янку Купалу — франта, таленавітага паэта, рэдактара галоўнай беларускай газеты пачатку ХХ стагоддзя! Па ўспамінах сучаснікаў,

[Больш падрабязна]

Першы народны артыст Беларусі

Уладзіслаў Галубок сваю акцёрскую, рэжысёрскую і драматургічную дзейнасць пачынаў пад крылом Фларыяна Ждановіча. Прытым арганізаваў свой уласны тэатральны калектыў – Трупу беларускіх артыстаў пад загадам Галубка і павёў яго шляхам самабытнага фальклорна-народнага мастацтва, упісаўшы надзвычай яркія старонкі ў гісторыю беларускай тэатральнай сцэны.

[Больш падрабязна]

Сёння Дзень Незалежнасці, які адмянілі ў 1996 годзе

З 1991 па 1996 год 27 ліпеня было афіцыйным Днём Незалежнасці Беларусі. 27 ліпеня 1990 года Вярхоўны Савет Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі прыняў Дэкларацыю аб дзяржаўным суверэнітэце. Яна абвясціла поўны дзяржаўны суверэнітэт БССР як вяршэнства, самастойнасць і паўнату дзяржаўнай улады рэспублікі ў межах яе тэрыторыі, правамоцнасць яе законаў і незалежнасць знешніх адносінах. 25 жніўня 1991 года Дэкларацыя

[Больш падрабязна]

Хто з нараджэнцаў Беларусі найбольш вядомы ў свеце?

Каманда амерыканскіх дызайнераў, інжынераў і навукоўцаў стварыла некамерцыйны праект The Pantheon з мэтай матэматычна прааналізаваць глабальную культурную спадчыну. Для вызначэння сусветнай вядомасці гістарычных асобаў The Pantheon выкарыстоўвае складаную методыку з двухпавярховымі формуламі. Калі каротка, падлічваецца колькасць моўных версій біяграфічных артыкулаў ў „Вікіпедыі” і колькасць іх праглядаў. Прыналежнасць да краіны вызначаюць па месцы нараджэння.

[Больш падрабязна]

Як беларусы будавалі Ізраіль

Дзяржава Ізраіль была ўтворана 70 гадоў таму, і ўраджэнцам Беларусі было наканавана адыграць у гэтым велізарную ролю. Мы шмат ведаем пра асобаў, якія спрычыніліся да гэтай дзейнасці, але небагата — пра падзеі, якія змусілі іх з’ехаць у Палесціну. 

[Больш падрабязна]

Сімволіка БНР: ад касы з граблямі да Пагоні

Cёння сімволіка БНР нам падаецца ці не адзіным цалкам зразумелым і безальтэрнатыўным сведчаннем пра тую дзяржаву. Ты можаш не ведаць міністраў і дакладных межаў БНР, але пра Пагоню і бел-чырвона-белы сцяг ведаеш дакладна. Але ці так усё проста? Што кажуць пра погляды бацькаў БНР гэтыя сімвалы і што яны мелі значыць для сучаснікаў? 

[Больш падрабязна]

Как литвин спас независимость США. Невероятная история Тадеуша Костюшко

Июнь 1776-го года. Симпатичный 30-летний мужчина сходит на американский берег. Он прибыл сюда только с чистыми и идейными целями — помочь зарождающейся нации в упорной борьбе за свою независимость.

[Больш падрабязна]

Як Беларусь стала членам ААН

27 красавіка 1945 года адбылася прыемная для Беларусі, але даволі дзіўная з пункту гледжання сусветнай дыпламатыі падзея. БССР была прызнаная адной з дзяржаў-заснавальніц Арганізацыі Аб’яднаных Нацый. СССР, у які ўваходзілі абедзве рэспублікі, таксама стаў заснавальнікам арганізацыі. Прычынай такой неверагоднай міласьці аказалася, як нам цяпер распавядаюць, тое, што беларусы і ўкраінцы зрабілі вялікі ўклад у перамогу

[Больш падрабязна]

Азартная геаграфія Літвы і Беларусі

Эпоха Асветніцтва асацыюецца не толькі з бязмежнай верай у чалавечы розум і гуманізм, — гэта яшчэ і вясёлы час. Еўропа канчаткова разняволілася і пачала жыць напоўніцу, не адмаўляючы сабе ў шматлікіх спакусах і заганах. Сярод апошніх паважнае месца займалі ігральныя карты. 

[Больш падрабязна]

Memento. 10 фактаў пра Хатынь, якія мусіць ведаць кожны

22 сакавіка спаўняецца 75 гадоў хатынскай трагедыі. У лёсе Хатыні, што між Лагойскам і Плешчаніцамі, спаленай з людзьмі 22 сакавіка 1943, адбілася трагедыя некалькіх соцень беларускіх вёсак. Нават само слова Хатынь зрабілася назоўным.  

[Больш падрабязна]

Брестский мир. 100 лет назад: как это было

Предыстория события, которое в буквальном смысле слова изменило европейскую историю и оказало значительное влияние на мировую политику, берет отсчет 20 ноября 1917 года, когда советское правительство отправило в Могилев Верховному Главнокомандующему генералу Николаю Духонину радиотелеграмму с приказом предложить германскому командованию перемирие. 

[Больш падрабязна]

Наследие БНР. Что дала нам Беларуская Народная Республика?

Годами вражеские идеологи всех мастей твердили, что «БНР существовала лишь на бумаге». Но если это так, то почему после Беларуской Народной Республики осталось наследие, которым мы пользуемся до сих пор? 

[Больш падрабязна]

Славутасці ВКЛ і РП у Літве, якія мусіць наведаць кожны беларус

Гісторыя ВКЛ і РП – агульная спадчына чатырох народаў: Беларусі, Літвы, Польшчы і Украіны. На жаль, збольшага беларусы ведаюць толькі той кавалак гэтай спадычыны, што знаходзіцца ў межах сучаснай Беларусі. Але не толькі Беларусь багатая на славутасці тых часоў! Таму мы пачынаем невялікі цыкл артыкулаў, дзе распавядзем пра славутасці часоў ВКЛ і РП, што захаваліся

[Больш падрабязна]

Правила Жизни Бориса Кита

Я лично занимался созданием школ. Видимо, знаете Товарищество белорусской школы, Тарашкевича? Мы открыли более 100 белорусскоязычных школ. В Беларуси всегда жили интересные люди. Вспомните хотя бы Казимира Семеновича, изобретателя многоступенчатой ракеты. Он же белорусский да Винчи! Белорусы часто о космосе мечтали, например Дроздович. Его я лично знал, он рисование у меня преподавал, я тогда малый был, поэтому

[Больш падрабязна]

Сярэднявечныя прыкрасы і вяселле з пахам ладану

Як дзяўчына 800 гадоў таму рыхтавалася да вяселля? Што ёй рабіць са скроневымі кольцамі: заплесці ў касу, падвесіць да наміткі альбо прабіць вушы? Адкуль да нас вазілі ўпрыгожанні і як рабілі падробкі пад іх? Пра ўсё гэта – у чарговай гісторыі з жыцця Неціміра і Мілаславы ў Менску ХІІ стагоддзя.

[Больш падрабязна]

Спалілі б, адрэзалі б вуха… Што чакала б сучасных злачынцаў у ВКЛ?

«Наша Ніва» пацікавілася, што чакала б сучасных злачынцаў правапарушальнікаў, калі б іх судзілі згодна са Статутам 1588 года. Тагачасны «крымінальны кодэкс» лічыўся найбольш распрацаваным і дасканалым дакументам свайго часу. Ім карысталіся аж да таго часу, калі Беларусь далучылі да Расійскай імперыі і нават яшчэ 50 гадоў пасля далучэння. Праўда, варта адзначыць: Статут, які ў параўнанні

[Больш падрабязна]

Пачынаем нацыянальную кампанію па святкаванні 100-годдзя БНР!

25 сакавіка 2018 года спаўняецца 100 год з таго гістарычнага моманту, калі бацькі-заснавальнікі Беларускай Народнай Рэспублікі абвясцілі незалежнасць. Магчымасць адсвяткаваць гэтую дату выпадае толькі раз у жыцці, таму беларусам у гэты дзень проста неабходна сапраўднае свята на нацыянальным узроўні. Пакуль улады працягваюць ігнараваць гісторыю БНР, а апазіцыйныя структуры ізноў плануюць традыцыйную акцыю пратэста, мы вырашылі

[Больш падрабязна]

Ці было дзяцінства ў беларусаў Сярэднявечча?

Гэтым артыкулам мы пачынаем шэраг гістарычных публікацыяў у серыі “Сем дзён беларускага Сярэднявечча” – папулярных гісторыяў пра побыт нашых продкаў у стылістыцы еverydaylife. Мы не будзем пісаць пра бітвы, княскія роды, дынастычныя шлюбы, але сканцэнтруемся на штодзённасці: што людзі пілі ды елі, як бавілі час, жаніліся, нараджалі дзяцей ды сыходзілі ў нябыт. 

[Больш падрабязна]

17 забаронаў. За што ў постсталінскім СССР выганялі з працы, судзілі ці нават расстрэльвалі

У выніку перамогі ў 1917-м «Вялікай Кастрычніцкай сацыялістычнай рэвалюцыі» ў СССР усталяваліся забароны (катэгарычныя і ня вельмі) на тое, што ў дэмакратычных краінах было нормай. Пакараньне за парушэньні было рознае. За тыя, што «ня вельмі», можна было атрымаць вымову на працы, за больш сур’ёзныя — згубіць працу. Вельмі сур’ёзныя забароны пагражалі турмой альбо нават сьмяротным

[Больш падрабязна]

“Дзяды”. История самой старой политической акции Беларуси

Каждый год в конце октября или начале ноября в Минске проходит традиционная акция-шествие под названием “Дзяды”. Это одна из нескольких санкционированных акций оппозиции в год. Последнее время совсем немногочисленная, она выглядит скорее как дань памяти погибшим беларусам, чем как политическое действо. Но когда-то она собирала до 10 000 человек и сыграла важную роль в формировании

[Больш падрабязна]

Цікавосткі Віцебшчыны : Лучай і Мосар

11 дзен, 264 гадзіны, каля 2187 км. Менавіта столькі доўжылась мая практыка, бо я — студэнтка спецыяльнасці “Турызм і гасціннасць” (3 гады) у Берасцейскім дзяржаўным універсітэце. І гэтая практыка стала адным з найвыдатнейшых падарожжаў у маім жыцці, якое я запамню, калі не на ўсе жыцце, то адназначна на доўгі час. Марыя Чырык распавядае пра Лучай і Мосар.

[Больш падрабязна]

Гервяты. Не веру сваім вачам, ці Адно з цудаў Беларусі

11 дзен, 264 гадзіны, каля 2187 км. Менавіта столькі доўжылась мая практыка, бо я — студэнтка спецыяльнасці “Турызм і гасціннасць” (3 гады) у Берасцейскім дзяржаўным універсітэце. І гэтая практыка стала адным з найвыдатнейшых падарожжаў у маім жыцці, якое я запамню, калі не на ўсе жыцце, то адназначна на доўгі час. Марыя Чырык працягвае расказваць пра наступны пункт

[Больш падрабязна]

Ваколсветка па Беларусі, ці Падарожжа адной студэнткі

11 дзен, 264 гадзіны, каля 2187 км. Менавіта столькі доўжылась мая практыка, бо я — студэнтка спецыяльнасці “Турызм і гасціннасць” (3 гады) у Берасцейскім дзяржаўным універсітэце. І гэтая практыка стала адным з найвыдатнейшых падарожжаў у маім жыцці, якое я запамню, калі не на ўсе жыцце, то адназначна на доўгі час. 1 дзень. Маршрут : Ружаны-Сынкавічы-Слонім-Любча. Амаль

[Больш падрабязна]

Уладзімір Арлоў: Калі б не Рагнеда, мы б жылі зусім у іншай краіне

Пісьменнік і гісторык Уладзімір Арлоў распавёў, калі і якіх правоў у беларускіх жанчын было больш, як яны перамагалі на рыцарскіх турнірах і што крыецца за часам патухлымі вачыма беларускіх мужчын.

[Больш падрабязна]

Рэфарматар, дыпламат, медыятар: жыццё Мікалая Радзівіла Чорнага

Жыццё Мікалая Радзівіла Чорнага выпала на апошнія дзесяцігоддзі незалежнасці Вялікага Княства Літоўскага. І завяршылася акурат перад Люблінскай уніяй, калі маштабы гэтай незалежнасці рэзка скараціліся. За сваё жыццё Чорны паспеў пабыць вайскоўцам, дыпламатам, пакінуць след у культуры і рэлігіі. На нейкі час з яго падачы палітычная эліта ВКЛ прыняла новую веру. Нарадзіўшыся ў легендарным сямействе Радзівілаў,

[Больш падрабязна]

Суцін, Каліноўскі і КДБ — якіх музэяў бракуе Беларусі

156 музэяў працуе ў Беларусі. Штогод іх наведвае больш за 6 мільёнаў чалавек. Зусім нядаўна адкрыўся музэй пісанкі (фарбаваных велікодных яек) у Сапоцкіне, музэй марозіва ў Менску. У Міжнародны дзень музэяў, які адзначаўся 18 траўня, Свабода сабрала ідэі для новых музэяў.

[Больш падрабязна]

Дзе шукаць магілы Ўсяслава Чарадзея, Вітаўта, Скарыны і іншых легендарных беларусаў

Дзе пахаваныя вядомыя беларусы XIX і XX стагодзьдзя, часьцей за ўсё вядома. А дзе шукаць магілы выбітных дзеячаў 500-гадовай і нават 1000-гадовай даўніны? Дзе можа быць пахаваны Ўсяслаў Чарадзей і князь Міндоўг, а дзе знаходзіцца родавая пахавальня Сапегаў і Радзівілаў — Свабода расшукала магілы легендарных дзеячаў краіны.

[Больш падрабязна]

Семь белорусских городов, которые выглядели гораздо красивее

Белорусские райцентры уже мало чем отличаются от сотен других на постсоветском пространстве. Разрушения в войнах, пожарах и по приказу властей в мирное время сильно изменили их облик. TUT.BY выбрали семь таких городов — читайте, какими они были и при каких обстоятельствах лишились основных построек.

[Больш падрабязна]

Пяць сюжэтаў з беларускай гісторыі, якія варта ўвасобіць у серыялах

Серыял — гэта той жанр мастацтва, да якога беларусы пакуль звяртаюцца вельмі рэдка. У той жа час глабальна серыялы выходзяць на першы план, усё болей выцясняючы поўнаметражныя фільмы. Якія постаці і падзеі з беларускай гісторыі маглі б зацікавіць не толькі мясцовага гледача, але і свет?

[Больш падрабязна]

Капец-гарадок і ўсе-ўсе-ўсе — топ-7 самых малых гарадоў Беларусі

7. Свіслач — 6 481 чалавек Горад месціцца ў Гродзенскай вобласці ля самай мяжы з Польшчай. Менавіта ў Свіслачы знаходзіцца адзіны ў Беларусі помнік-бюст нацыянальнаму герою Беларусі Кастусю Каліноўскаму, які скончыў Свіслацкую гімназію, і адзіны ў Беларусі помнік Сталіну. З цікавай архітэктуры можна адзначыць Свята-Крыжаўзвіжанскую царкву 19 стагоддзя. Маляўнічасці Свіслачы дадае аднайменная рака, што працякае праз горад,

[Больш падрабязна]

Чарнобыль. Прапушчаная гісторыя

Сёння — 31-я гадавіна катастрофы на Чарнобыльскай АЭС. Падзеям чарнобыльскай трагедыі прысвечана шмат мастацкіх твораў і дакументальных кніг. Але сярод усіх твораў пра Чарнобыль, мусіць, асаблівае месца займае кніга Святланы Алексіевіч “Чарнобыльская малітва”. Аўтар кнігі неаднаразова пабывала ў чарнобыльскіх раёнах, на свае вочы бачыла пакуты і смерць тысячы нявінных ахвяр мірнага атама. Вытрымкі з  “Чарнобыльскай

[Больш падрабязна]

«(Не)расстраляная паэзія»: песьні на вершы расстраляных у «чорную ноч» сьпяюць Вольскі, Вайцюшкевіч, Akute, Dzieciuki і іншыя

Беларускі музычны партал Tuzinfm.by анансаваў праект «(Не)расстраляная паэзія», у якім славутыя беларускія музыкі выканаюць песьні на вершы паэтаў, расстраляных у «чорную ноч» з 29 на 30 кастрычніка 1937 году. На праект зьбіраюць грошы праз Talaka.by.

[Больш падрабязна]

Зазірнуць у гісторыю. Беларусь праз вочка старых аб’ектываў славутых фотамастакоў

Якім убачыла Палесьсе «лэдзі Арктыка»? Хто вёў першыя фотахронікі курортнага мястэчка? Якую ролю ў кар’еры Яна Булгака адыграў жончын фотаапарат? Дзе ўбачыць рэшткі фоталябараторыі графа Тышкевіча? Яна Шыдлоўская запрашае паглядзець на Беларусь праз вочка старых аб’ектываў славутых фотамастакоў.

[Больш падрабязна]