Гісторыя

Пачынаем нацыянальную кампанію па святкаванні 100-годдзя БНР!

25 сакавіка 2018 года спаўняецца 100 год з таго гістарычнага моманту, калі бацькі-заснавальнікі Беларускай Народнай Рэспублікі абвясцілі незалежнасць. Магчымасць адсвяткаваць гэтую дату выпадае толькі раз у жыцці, таму беларусам у гэты дзень проста неабходна сапраўднае свята на нацыянальным узроўні. Пакуль улады працягваюць ігнараваць гісторыю БНР, а апазіцыйныя структуры ізноў плануюць традыцыйную акцыю пратэста, мы вырашылі

[Больш падрабязна]

Ці было дзяцінства ў беларусаў Сярэднявечча?

Гэтым артыкулам мы пачынаем шэраг гістарычных публікацыяў у серыі “Сем дзён беларускага Сярэднявечча” – папулярных гісторыяў пра побыт нашых продкаў у стылістыцы еverydaylife. Мы не будзем пісаць пра бітвы, княскія роды, дынастычныя шлюбы, але сканцэнтруемся на штодзённасці: што людзі пілі ды елі, як бавілі час, жаніліся, нараджалі дзяцей ды сыходзілі ў нябыт. 

[Больш падрабязна]

17 забаронаў. За што ў постсталінскім СССР выганялі з працы, судзілі ці нават расстрэльвалі

У выніку перамогі ў 1917-м «Вялікай Кастрычніцкай сацыялістычнай рэвалюцыі» ў СССР усталяваліся забароны (катэгарычныя і ня вельмі) на тое, што ў дэмакратычных краінах было нормай. Пакараньне за парушэньні было рознае. За тыя, што «ня вельмі», можна было атрымаць вымову на працы, за больш сур’ёзныя — згубіць працу. Вельмі сур’ёзныя забароны пагражалі турмой альбо нават сьмяротным

[Больш падрабязна]

“Дзяды”. История самой старой политической акции Беларуси

Каждый год в конце октября или начале ноября в Минске проходит традиционная акция-шествие под названием “Дзяды”. Это одна из нескольких санкционированных акций оппозиции в год. Последнее время совсем немногочисленная, она выглядит скорее как дань памяти погибшим беларусам, чем как политическое действо. Но когда-то она собирала до 10 000 человек и сыграла важную роль в формировании

[Больш падрабязна]

Цікавосткі Віцебшчыны : Лучай і Мосар

11 дзен, 264 гадзіны, каля 2187 км. Менавіта столькі доўжылась мая практыка, бо я — студэнтка спецыяльнасці “Турызм і гасціннасць” (3 гады) у Берасцейскім дзяржаўным універсітэце. І гэтая практыка стала адным з найвыдатнейшых падарожжаў у маім жыцці, якое я запамню, калі не на ўсе жыцце, то адназначна на доўгі час. Марыя Чырык распавядае пра Лучай і Мосар.

[Больш падрабязна]

Гервяты. Не веру сваім вачам, ці Адно з цудаў Беларусі

11 дзен, 264 гадзіны, каля 2187 км. Менавіта столькі доўжылась мая практыка, бо я — студэнтка спецыяльнасці “Турызм і гасціннасць” (3 гады) у Берасцейскім дзяржаўным універсітэце. І гэтая практыка стала адным з найвыдатнейшых падарожжаў у маім жыцці, якое я запамню, калі не на ўсе жыцце, то адназначна на доўгі час. Марыя Чырык працягвае расказваць пра наступны пункт

[Больш падрабязна]

Ваколсветка па Беларусі, ці Падарожжа адной студэнткі

11 дзен, 264 гадзіны, каля 2187 км. Менавіта столькі доўжылась мая практыка, бо я — студэнтка спецыяльнасці “Турызм і гасціннасць” (3 гады) у Берасцейскім дзяржаўным універсітэце. І гэтая практыка стала адным з найвыдатнейшых падарожжаў у маім жыцці, якое я запамню, калі не на ўсе жыцце, то адназначна на доўгі час. 1 дзень. Маршрут : Ружаны-Сынкавічы-Слонім-Любча. Амаль

[Больш падрабязна]

Уладзімір Арлоў: Калі б не Рагнеда, мы б жылі зусім у іншай краіне

Пісьменнік і гісторык Уладзімір Арлоў распавёў, калі і якіх правоў у беларускіх жанчын было больш, як яны перамагалі на рыцарскіх турнірах і што крыецца за часам патухлымі вачыма беларускіх мужчын.

[Больш падрабязна]

Рэфарматар, дыпламат, медыятар: жыццё Мікалая Радзівіла Чорнага

Жыццё Мікалая Радзівіла Чорнага выпала на апошнія дзесяцігоддзі незалежнасці Вялікага Княства Літоўскага. І завяршылася акурат перад Люблінскай уніяй, калі маштабы гэтай незалежнасці рэзка скараціліся. За сваё жыццё Чорны паспеў пабыць вайскоўцам, дыпламатам, пакінуць след у культуры і рэлігіі. На нейкі час з яго падачы палітычная эліта ВКЛ прыняла новую веру. Нарадзіўшыся ў легендарным сямействе Радзівілаў,

[Больш падрабязна]

Суцін, Каліноўскі і КДБ — якіх музэяў бракуе Беларусі

156 музэяў працуе ў Беларусі. Штогод іх наведвае больш за 6 мільёнаў чалавек. Зусім нядаўна адкрыўся музэй пісанкі (фарбаваных велікодных яек) у Сапоцкіне, музэй марозіва ў Менску. У Міжнародны дзень музэяў, які адзначаўся 18 траўня, Свабода сабрала ідэі для новых музэяў.

[Больш падрабязна]

Дзе шукаць магілы Ўсяслава Чарадзея, Вітаўта, Скарыны і іншых легендарных беларусаў

Дзе пахаваныя вядомыя беларусы XIX і XX стагодзьдзя, часьцей за ўсё вядома. А дзе шукаць магілы выбітных дзеячаў 500-гадовай і нават 1000-гадовай даўніны? Дзе можа быць пахаваны Ўсяслаў Чарадзей і князь Міндоўг, а дзе знаходзіцца родавая пахавальня Сапегаў і Радзівілаў — Свабода расшукала магілы легендарных дзеячаў краіны.

[Больш падрабязна]

Семь белорусских городов, которые выглядели гораздо красивее

Белорусские райцентры уже мало чем отличаются от сотен других на постсоветском пространстве. Разрушения в войнах, пожарах и по приказу властей в мирное время сильно изменили их облик. TUT.BY выбрали семь таких городов — читайте, какими они были и при каких обстоятельствах лишились основных построек.

[Больш падрабязна]

Пяць сюжэтаў з беларускай гісторыі, якія варта ўвасобіць у серыялах

Серыял — гэта той жанр мастацтва, да якога беларусы пакуль звяртаюцца вельмі рэдка. У той жа час глабальна серыялы выходзяць на першы план, усё болей выцясняючы поўнаметражныя фільмы. Якія постаці і падзеі з беларускай гісторыі маглі б зацікавіць не толькі мясцовага гледача, але і свет?

[Больш падрабязна]

Капец-гарадок і ўсе-ўсе-ўсе — топ-7 самых малых гарадоў Беларусі

7. Свіслач — 6 481 чалавек Горад месціцца ў Гродзенскай вобласці ля самай мяжы з Польшчай. Менавіта ў Свіслачы знаходзіцца адзіны ў Беларусі помнік-бюст нацыянальнаму герою Беларусі Кастусю Каліноўскаму, які скончыў Свіслацкую гімназію, і адзіны ў Беларусі помнік Сталіну. З цікавай архітэктуры можна адзначыць Свята-Крыжаўзвіжанскую царкву 19 стагоддзя. Маляўнічасці Свіслачы дадае аднайменная рака, што працякае праз горад,

[Больш падрабязна]

Чарнобыль. Прапушчаная гісторыя

Сёння — 31-я гадавіна катастрофы на Чарнобыльскай АЭС. Падзеям чарнобыльскай трагедыі прысвечана шмат мастацкіх твораў і дакументальных кніг. Але сярод усіх твораў пра Чарнобыль, мусіць, асаблівае месца займае кніга Святланы Алексіевіч “Чарнобыльская малітва”. Аўтар кнігі неаднаразова пабывала ў чарнобыльскіх раёнах, на свае вочы бачыла пакуты і смерць тысячы нявінных ахвяр мірнага атама. Вытрымкі з  “Чарнобыльскай

[Больш падрабязна]

«(Не)расстраляная паэзія»: песьні на вершы расстраляных у «чорную ноч» сьпяюць Вольскі, Вайцюшкевіч, Akute, Dzieciuki і іншыя

Беларускі музычны партал Tuzinfm.by анансаваў праект «(Не)расстраляная паэзія», у якім славутыя беларускія музыкі выканаюць песьні на вершы паэтаў, расстраляных у «чорную ноч» з 29 на 30 кастрычніка 1937 году. На праект зьбіраюць грошы праз Talaka.by.

[Больш падрабязна]

Зазірнуць у гісторыю. Беларусь праз вочка старых аб’ектываў славутых фотамастакоў

Якім убачыла Палесьсе «лэдзі Арктыка»? Хто вёў першыя фотахронікі курортнага мястэчка? Якую ролю ў кар’еры Яна Булгака адыграў жончын фотаапарат? Дзе ўбачыць рэшткі фоталябараторыі графа Тышкевіча? Яна Шыдлоўская запрашае паглядзець на Беларусь праз вочка старых аб’ектываў славутых фотамастакоў.

[Больш падрабязна]

Слоўнік традыцыйнага вяселля

Калі кажуць пра “беларускае традыцыйнае” – кухню, строі, святы – перадусім маюць на ўвазе сялянскія праявы культуры. Між тым у нас ёсць шляхецкая, каралеўская, гарадская культура са сваімі звычаямі. Меркаванне “традыцыйнае = сялянскае” небеспадстаўнае: жыццё вёсак устойлівейшае да ўплываў моды, грамадска-палітычных зменаў, тэхналагічнага прагрэсу. Таму і “традыцыя” адтуль дайшла больш цэласнай. Да вяселля як у

[Больш падрабязна]

Тройки на экзаменах, нехватка денег и эпилепсия. Каким студентом был Кастусь Калиновский

В 2018 году исполнится 180 лет со дня рождения Кастуся Калиновского, легендарного руководителя восстания 1863 года. Его имя на слуху, но в его жизнеописании до сих пор хватает «белых пятен». Последняя биография Калиновского выходила 30 лет назад. Историк Василь Герасимчик начал сбор средств на издание новой биографии, которую он написал. Вместе с историком TUT.BY ознакомился с одним из разделов будущей книги и узнал, по каким предметам будущий лидер

[Больш падрабязна]

Крэўскі замак «страляе» камянямі: разбураюць ці ратуюць 700-гадовую рэліквію?

«Недзе месяцы два таму пачалі раўняць адхоны бульдозэрам, каб змагла заехаць машына з абсталяваньнем. Так разумею, бралі на аналіз грунт, бо прабівалі зямлю, заганялі туды мэталічныя трубы. Праехалі кругам навокал, потым сталі ўнутры, там капалі. Між сабой казалі, што паступіла фінансаваньне, трэба праверыць структуру глебы», — кажа жыхарка Крэва пра сьляды актыўнасьці вакол старадаўняга замка.

[Больш падрабязна]

Больше ста. Каких замков лишилась Беларусь и почему

На территории Беларуси находилось более ста замков. На землях, где воевали веками, их возведение было необходимым. Укрепления уничтожались в битвах, разбирались на строительные материалы или постепенно ветшали. От большинства из них ничего не осталось, максимум — фрагменты руин и остатки рвов и валов. 

[Больш падрабязна]

ЦІ ВЕДАЕШ ТЫ ЖАНЧЫН БЕЛАРУСІ? ТЭСТ АД БІНОКЛЯ”

Ужо сёння моцная палова насельніцтва з фанатызмам набывае цюльпаны, а самыя актыўныя  прадстаўнікі шукаюць пралескі. Прапануем табе прайсці тэст, які прысвечаны жанчынам Беларусі і Берасця. Ён зусім лёгкі і накіраваны на тое, каб ты адпачнуў. Тым больш, што сёння скарочаны дзень. Таму працірай свае далоні і цісні кнопачку “Start”.

[Больш падрабязна]

23 лютага — не беларускае свята

Вядома ж, з лепшых памкненняў мы хочам павіншаваць каханых мужчын. І многім мужчынам гэтага дастаткова – яны не будуць задумвацца пра сэнс гэтай даты і, адпаведна, пра ўсю абсурднасці такога віншавання. Беларускае войска мае нашмат важнейшыя даты, чым 23 лютага, каб святкаваць Дзень абаронцаў Айчыны.

[Больш падрабязна]

Топ-5 цікавостак пра Аршанскую бітву

Бітва пад Оршай 8 верасня 1514 года, з часу якой нядаўна споўнілася 500 гадоў, стала легендай і сімвалам адразу для некалькіх народаў – беларусаў, літоўцаў, палякаў і ўкраінцаў. Гэты дзень і асобу вялікага гетмана ВКЛ Канстанціна Астрожскага шануюць усе, акрамя, зразумела, расійцаў, якім застаецца альбо маўчаць, альбо прыводзіць сведчанні, што “ўсё было зусім не так”. Разам

[Больш падрабязна]

Навукоўцы выказалі здагадку, дзе памёр і быў пахаваны Францыск Скарына

У даследаваннях жыцця і спадчыны першадрукара — Францыска Скарыны — шмат загадак і таямніц. Так, мы пакуль не ведаем, дзе памёр і дзе спачывае гэты асветнік, нястомны працаўнік, прыхільнік збліжэння і ўзаемаразумення ўсіх народаў і канфесій, асабліва хрысціянскіх

[Больш падрабязна]

Старка, мёд, гарачы крупнік, альбо Сагрэцца нацыянальнымі напоямі

Які мёд лічыўся каралеўскім? З чаго пілі гарачы крупнік? Дзе і як доўга старэла старка? Хто быў лепшым знаўцам добрага піва? У калядна-навагоднія сьвяты  Яна Шыдлоўская прапануе ўзгадаць традыцыйныя беларускія напоі, ад якіх непазьбежна робіцца цёпла.

[Больш падрабязна]

Время, когда случаются чудеса. Как белорусы традиционно праздновали Коляды

Наши предки считали зимнее солнцестояние, а именно на него выпадают Коляды, временем необычным. В эти дни, верили они, открывается дверь в потусторонний мир. Поэтому вести себя надо осторожно и… необычно, чтобы нечистики, которые на этот период заполонили белорусские «абшары», ненароком здесь не остались. Наши языческие предки когда-то решили: в Коляды нельзя работать, а можно совершать разные глупости — танцевать, петь, кутить и вести себя необычно.

[Больш падрабязна]

Закрытыя закуткi – сакральная прастора горада

Міхал Анемпадыстав разам з газетай  “Вячэрні Брэст”  пешшу прайшоў вулiцамi нашага амаль што 1000-гадовага Брэста i выказаў меркаванне, якое ўражанне пакідаюць тыя куткi, да якiх мы або прызвычаiлiся з часам, або толькi зараз прыглядаемся. 

[Больш падрабязна]

Нашы нобэлеўскія ляўрэаты

Усё яшчэ лічыш, што акрамя Святланы Алексіевіч ніводзін беларус ніколі не станавіўся ляўрэатам Нобэлеўскай прэміі? Але як мінімум 14 вядомых навукоўцаў і палітыкаў, якія атрымалі гэту прэмію, паходзяць зь Беларусі. Сярод іх можна сустрэць такія знаёмыя прозьвішчы, як Рабін, Пэрэс, Сьміт. Хто гэтыя людзі, і чаму пакінулі Беларусь? На беларускай зямлі нарадзілася больш за дзесятак нобэлеўскіх ляўрэатаў. Сярод іх  і

[Больш падрабязна]

20 незвычайных фактаў пра Якуба Коласа

Сёння 134-ая гадавіна з дня народзінаў Якуба Коласа. 3 лістапада 1882 года ў вёсцы Акінчыцы на Стаўпцоўшчыне нарадзіўся класік беларускай літаратуры Якуб Колас (сапраўднае імя – Канстанцін Міцкевіч). У яго гонар названы вуліцы ды ўзведзены помнікі ў Беларусі і па-за яе межамі. Ён заклікаў свайго чытача шукаць радасьць і здаровыя пачуцьці (а значыць і віну) у сваёй

[Больш падрабязна]

Калі і за што беларусы палюбілі ровар?

Апошнімі гадамі эўрапейцы масава пераселі на ровары. Зразумелі, што гэта ва ўсіх сэнсах карысна — і для здароўя, і для экалёгіі, і для ўласнай кішэні. Хай і са спазьненьнем, але і беларусы-гараджане пачалі аддаваць перавагу ровару, цешачыся ім, але й пужаючы пешаходаў. А беларусы-вяскоўцы і ўвогуле з ровара ня злазілі. Дык мода на ровар —

[Больш падрабязна]