Ахвяраваць на дзейнасць АРР Дзедзіч
Блог ДПШ

Замкнёнае кола выхавання баранаў

У далёкім 1990-м, калі СССР незваротна сыходзіў у мінулае, маё навучанне ў сярэдняй школе незваротна крочыла ў той жа бок. [Не ведаеш, што такое “СССР”?! Загуглі!].

Гэта быў час не толькі палітычнага, але перадусім эканамічнага крызіса. Мізэрныя заробкі, суцэльны дэфіцыт, чэргі, чорны рынак, і вялізныя, аж да БЭМЗа “калейкі” на выезд у Польшчу. Людзі стаялі па 5-7 дзён, каб правезці праз мяжу айчынныя тэлевізары, электрапрыборы, адзенне. У палякаў наша прадукцыя карысталася вялікім попытам.

А я хадзіў у 10-ы клас і пазнаваў жыццё ва ўсёй ягонай шматграннасці. У падручніках, па якіх нас вучылі, пісалі адно, за вакном і па тэлевізары (тады яшчэ і па тэлевізары!) мы бачылі зусім іншае. Перад грамадзянамі імперыі стаяла складаная праблема выбару: што добра а што кепска, куды ідзе краіна, і якая (чыя) гэта краіна, як жыць далей?

Не дзіўна, што мазгі ад гэтай дыялектыкі зносіла ў той ці іншай ступені ва ўсіх. Бацькі, страціўшы арыенціры жыцця разам з усімі накапленнямі на “зберкніжке”, перабудоўваліся на новы лад, хто як мог.

Нехта піў па-чорнаму, нехта гандляваў (таксама па-чорнаму), нехта пытаўся скласці аскепкі старога светапогляду ў новую мазаіку.

Дзецям, то бок нам, было прасцей. Хоць і мы былі атручаныя камуністычнай ідэалогіяй з яе разнастайнымі прымочкамі ў выглядзе акцябрат, піянераў і камсамольцаў. Ды, на шчасце, дзіцячы арганізм лягчэй адаптуецца да новых умоў – асновы фізіялогіі росту! Адзінае, што нам было патрэбна для адаптацыі, для фармавання цэласнай карціны свету і пошуку свайго месца ў ім – дапамога ў выбары жыццёвых арыенціраў, у фармаванні каштоўнасцяў, маралі.

Канешне гэтай дапамогі мы шукалі ў сваіх настаўнікаў. А як жа інакш? Гэта ж бясспрэчны аўтарытэт, асоба, якая навучыла цябе ўсяму, што ты ведаеш, якая гаворыць пра такія з’явы і рэчы, якія не ведаюць нават бацькі!

Ды а што бацькі, калі яны працуюць за грашы, спадзяюцца толькі на добры ўраджай ў дзедавай вёсцы ды нічога не могуць змяніць ні ў сваім, ні ў тваім жыцці!

Канешне настаўнікі! Хоць і бачылі мы, што жывуць яны не лепш за нас, ды ўсё ж такі сваёй разважлівасцю, мудрасцю і цярпеннем справядліва заслужылі нашу павагу. І увагу.

Памятаю, як на ўроках Французскай літаратуры ў перапынках паміж вывучэннем тварчасці Мальера мы абмяркоўвалі з Ларысай Васільеўнай, ці варта праводзіць 7 лістапада парад на Чырвонай плошчы і выносіць Леніна з маўзалея. Не, яна не казала нам, варта ці не. Яна запытвала, быццам бы праводзіла апытанне. А мы выказвалі свае думкі, спрачаліся, шукалі правільны адказ, нібы адказвалі на адзнаку, і перапытвалі настаўніцу, правільна, ці не.

Памятаю, як на ўроках геаграфіі, паміж вывучэннем сталіц розных экзатычных дзяржаў, Георгій Аляксандравіч (ГерСаныч) запытваў у нас, ці трэба развальваць Савецкі Саюз, ці трэба дамагацца незалежнасці Беларусі? Ці трэба аднаўляць гістарычную сімволіку? Ізноў мы горача спрачаліся, хоць ужо і разумелі, што правільнага адказу ад настаўніка не атрымаем.

І Ларыса Васільеўна, і ГерСаныч правільныя адказы канешне ведалі. Але навошта даваць галоднаму рыбу, замест таго, каб даць вуду і навучыць вудзіць? Так мы і вучыліся выкарыстоўваць асноўныя метады спазнання: назіраць, разважаць, аналізаваць факты і шукаць адказы на тыя пытанні, якія ставіла перад намі жыццё. За што нашым настаўнікам ад усіх вучняў тых гадоў выказваю вялікую падзяку!

***

Учора ў офісе нашы валанцёры арганізавалі сустрэчу для вучняў 11-га класа адной са школ Берасця, якія запоўнілі заяўкі на паездку ў Люблін па праекце “Маладзёжная біржа грамадскіх ініцыятыў”. Запоўніць запоўнілі, а пасля задумаліся. Завагаліся. І папрасілі заяўкі вярнуць без тлумачэння прычын.

Здавалася, і хай бы сабе, вольнаму воля! Тым больш што конкурс на паездку амаль 2 чалавекі на месца. Але, паколькі адна дзяўчына з сябраў “Дзедзіча” таксама вучыцца ў гэтай школе, яна ўгаварыла мяне сустрэцца з дзецьмі і паспрабаваць высветліць прычыны такога рашэння, паўплываць на яго.

Сустрэліся. Вясёлыя і актыўныя дзяўчыны і хлопцы закідалі мяне пытаннямі, якія паспрабую перадаць па памяці:

– А зачем полякам приглашать к себе белорусов да еще оплачивать им все расходы?
– А какие вы можете дать гарантии, что мы оттуда вернемся?
– А что нам надо будет делать по возвращении, какие акции организовывать?
– А правда, что у вас организация оппозиционная, и если мы с вами поедем, то нам не дадут поступить в университет, т.к. мы будем в базе данных КГБ?
– А это вы хлопали на улицах по средам?

Карацей, пасля доўгай і падрабязнай размовы пра дзейнасць “Дзедзіча”, яго мэты і задачы я запытаў, адкуль такія перасцярогі. Высветлілася, што з дзецьмі паразмаўляла адміністрацыя школы.

Перадаю сутнасць размовы са слоў дзетак:

1. Такой арганізацыі Fundacja “Szczesliwe Dziecinstwo” не існуе.
2. Вас прададуць у сэксуальнае рабства.
3. Вас прымусяць пасля вяртання ўдзельнічаць у несанкцыянаваных акцыях і размахваць сцягамі (відаць апрануўшыся ў класічную вопратку сэксуальнага раба – Д.Ш.).
4. Вы не паступіце ва ўніверсітэт, таму што патрапіце ў спецыяльную базу дадзеных неблаганадзейных асобаў.

Карацей, класічны падзел на правільных і неправільных з пункту гледжання афіцыйнай ідэалогіі. Пасля размовы з сямі прысутных адважыліся “рызыкнуць” двое. Астатнія забралі свае заяўкі і пайшлі, відаць, рыхтавацца да ўступнага тэсціравання.

Не скажу, што мне было шкада страчанага часу. І не таму, што удалося пераканаць двух дзяўчын, з якіх, цалкам магчыма, вырастуць сапраўдныя грамадзяне, хаця ўжо гэта можна лічыць вялікай перамогай. А таму што сустрэча дазволіла акунуцца ў атмасферу сучаснай школьнай адукацыі. Адчуванні, па шчырасці, не самыя прыемныя, але зробленыя высновы ўражваюць.

Вучні выпускнога класа школы, што месціцца ў абласным цэнтры (!), разважаюць катэгорыямі замшэлай даўніны, якія сканалі разам з СССР. Людзі, якія валодаюць інтэрнэтам, не могуць знайсці адказ на простыя, дзіцячыя пытанні.

Няўжо так складана зайсці на сайт фундацыі і праверыць, ці дзейнічае яна, ці гэта проста фікцыя? А заадно праверыць, калі апошні раз у рабства прадавалі цэлы аўтобус з 40 пасажырамі, не зважаючы на тое, хлопец ці дзяўчына. І даведацца наўздагон пра разнастайныя адукацыйныя праграмы, якія прапаноўвае Еўрапейскі Саюз у тым ліку і для беларусаў.

Няўжо смартфоны існуюць толькі для пантоў перад сябрамі, а ў інтэрнэце няма нічога акрамя “Укантакце” і рэфератаў па гісторыі?

Канешне, у кожнага можа быць свая грамадзянская пазіцыя і стаўленне да тых ці іншых арганізацый, акцый і сімволікі. Але ж можа варта было б спачатку вызначыцца з гэтай пазіцыяй, а пасля думаць, ці запаўняць заяўку на паездку, ці адразу пісаць данос на сяброў, якія яе ўжо запоўнілі?

***

Бясспрэчна, адказнасць за выхаванне асобы, грамадзяніна, заўсёды ляжыць на настаўніку. Ягоныя словы, яго меркаванне – неабвяргальная ісціна для звычайнага вучня. Прасцей за ўсё забіць вучню мазгі прымітыўнымі ідэалагемамі – “гэта флаг харошы, а гэта плахой”, “сюда не хадзі – туда хадзі”, не высоўвайся, бо не паступіш і г.д.

Значна складаней (ды і не патрабуецца ад сённяшніх настаўнікаў) навучыць дзяцей шукаць, аналізаваць інфармацыю і самому рабіць высновы, што добра, а што кепска.

Яшчэ больш складаней – адкрыць дзецям свет ва ўсёй яго шматбаковасці, паказаць магчымасці для роста, для якаснай адукацыі, для пашырэння кругагляду.

А як пакажаш, калі сам пра гэта нічога не ведаеш? На курсах павышэння кваліфікацыі для настаўнікаў кажуць пра ўсё, уключаючы памер партрэта “самі ведаеце каго”, які павінен вісець у кожным класе. А ў іншых месцах кажуць, як фальсіфікаваць выбары, каб назіральнікі нічога не заўважылі. Не кажуць толькі пра тое, як выхоўваць грамадзян Беларусі. Бо не трэба – “не стаіт перад гасударствам такая задача”. Вось такое замкнёнае кола атрымліваецца – сам не ведаеш, як жыць, і дзяцей навучыць не зможаш.

Выкладчык:
– Недаробленая курсавая – гэта не бяда. Галоўнае, калі будзеце рабіць дзяцей – дарабіце іх! А то потым прыходзяць недаробленыя дзеці і прыносяць недаробленыя курсавыя. І ніяк не разарваць гэтае замкнёнае кола.

***

З 1990-га года мінула 20 гадоў. У краіне крызіс, мізэрныя заробкі, і вялізныя “калейкі” на выезд у Польшчу.

Толькі палякам ужо нафіг не патрэбныя нашы тэлевізары, электрапрыборы і адзенне. Нафтапрадукты ды цыгарэты – вось і ўсё, што можна прадаць там, каб прывезці на радзіму танную ежу, бытавую тэхніку і адзенне.

А настаўнікаў, якія вучаць думаць, амаль не засталося. 20 год – вялікі тэрмін.

Таму і ездзяць беларусы на захад не за ведамі, а за ежай. І дзяцей вучаць не высоўвацца.

Выхаваем з нашых дзяцей маўклівае быдла

Выхаваем з нашых дзяцей маўклівае быдла

3 каментарыя

Пакінуць адказ

Ваш адрас электроннай пошты не будзе апублікаваны. Неабходныя палі пазначаны як *