Ахвяраваць на дзейнасць АРР Дзедзіч
Культура

Калі нарадзіўся Дзед Мароз?

Нам здаецца, што самае чароўнае і папулярнае свята – Новы год – існавала заўжды. Як і галоўны яго персанаж, любімы ўсімі дзеткамі Дзед Мароз. Але аказваецца, што наш Дзядуля зусім яшчэ малады.

У славянскай міфалогіі персанаж, падобны да Мароза, існаваў ужо даўно. У беларускіх землях яго часцей звалі Зюзя. Праўда, нашы продкі ўяўлялі яго зусім не так, як мы. Гэта быў маленькі дзядок з даўжэзнай белай барадой, якая ў выглядзе завеі праносіцца па паветры, а яго халодны подых скоўвае рэкі і азёры. У лесе ён замятае дарогу заблукалым падарожнікам і замарожвае іх да смерці. Зразумела, за яго злы нораў людзі не моцна любілі гэтага нячысціка.

Снягурка - нязменная спадарожніца Дзеда Мароза

Снягурка - нязменная спадарожніца Дзеда Мароза

З прыходам хрысціянскай рэлігіі ўсе дэманы перайшлі ў вобласць забабонаў простага народа, у свядомасці якога мірна ўжываліся хрысціянскія і паганскія вобразы. Каб паступова выцесніць апошнія, трэба было непрыкметна падмяняць іх першымі.

Так, падчас знакавага для паганскай культуры перыяду – зімовага сонцастаяння – хрысціяне сталі святкаваць Каляды. Першапачаткова елка адлюстроўвала паняцце пра Сусветнае Дрэва, якое ўвасабляе міфалагічную мадэль свету старажытных індаеўрапейцаў.

Акрамя таго, вечназялёныя елка і піхта выступалі ў ролі знакаў вечнага жыцця. З прыходам хрысціянства елку сталі ўпрыгожваць Віфліемскай зоркай, свечкамі і анёлачкамі. А функцыі зімовага баства ў Еўропе пачаў выконваць Святы Мікалай (Санта-Клаўс). Праваслаўная традыцыя такога персанажа не прыдумала.

Новая трансфармацыя прыйшла разам з новай савецкай рэчаіснасцю. Спачатку Каляды з усімі іх атрыбутамі зусім адмянілі, як і іншыя рэлігійныя святы. Аднак дзеткі, якія калісьці з зайздрасцю глядзелі ў вокны панскай хаты на зіхаценне елкі, выраслі і атрымалі ўладу. Зараз яны захацелі і сабе такое ж свята.

Снягурка - нязменная спадарожніца Дзеда Мароза

Снягурка - нязменная спадарожніца Дзеда Мароза

У снежні 1939г. было вырашана падараваць савецкім дзецям елку не горш, чым у дваран-эксплуататараў, і прымеркаваць яе да навагодніх урачыстасцяў, якія праводзіліся прыкладна ў той жа час, што і былыя Каляды. Віфліемская зорка на елцы добра ўпісалася ў тагачасную сімволіку.

А вось Ісуса Хрыста як галоўнага вінаватага імпрэзы трэба было выцесніць якім-небудзь канкурэнтаздольным персанажам. Для гэтага звярнуліся да героя рускіх казак Мароза і дапоўнілі яго рысамі еўрапейскага Санты. Аднак новы герой значна адрозніваўся ад заходняга калегі.

Святы Мікалай, каб не парушаць інтымнасць сямейнага свята, непрыкметна пранікае ў хату праз комін і ненадакучліва кладзе падарункі пад елку. Не ў прыклад яму савецкі Дзед Мароз павінен стаць масавіком-забаўніком, які ўручае прызы самым актыўным удзельнікам святочнай праграмы.

Праўда, вынайдзены тады персанаж карыстаецца любоўю дзяцей дагэтуль.

Альбіна Трус

Пакінуць адказ

Ваш адрас электроннай пошты не будзе апублікаваны. Неабходныя палі пазначаны як *